1) Wyspa, która stała się przystanią modlitwy

Początki kultu maryjnego w Studzienicznej wiążą się z dziejami kamedułów z Wigier, którzy od 1715 roku byli właścicielami tych ziem. Według XIX-wiecznych relacji rozwój sanktuarium łączy się z obecnością obrazu Matki Bożej oraz z osiedleniem się na wyspie pustelnika — prawdopodobnie zakonnika kameduły.

Pustelnik zbudował tu chatkę i prowadził życie ascetyczne. Mieszkańcy okolicznych osad odwiedzali go prosząc o modlitwę i rady w trudnych sprawach. Około 1728 roku pustelnik opuścił wyspę, ale napływ pielgrzymów nie ustał. Miejsce uznawane przez ludzi za święte, a obraz za cudowny, nadal przyciągało wiernych z puszczy i dalekich stron.

2) Rozeznanie Kościoła

Na prośbę przeora kamedułów w 1740 roku biskup wileński powołał komisję, by zbadać podstawy pobożności. W 1741 roku komisja wydała pozytywną opinię o wydarzeniach na wyspie i rozwijającym się kulcie. To ważny rys tej historii: wiara jest żywa, ale zarazem dojrzewa w świetle rozeznania Kościoła.

3) Wincenty Morawski — „brat pustelnik”

Przed rokiem 1770 na wyspie osiadł drugi pustelnik: Wincenty Morawski. Pochodził z Wilna. Wcześniej służył Ojczyźnie jako żołnierz w stopniu pułkownika, a po zabezpieczeniu bytu rodzinie przybył do Studzienicznej.

Służył pielgrzymom modlitwą i pomocą, leczył ziołami, a w aktach parafii wspomina się go jako „czcigodnego Wincentego eremitę studzienickiego”. Sam siebie nazywał po prostu: „bratem pustelnikiem”. W 1770 roku z ofiar pielgrzymów zbudował na wyspie drewnianą kaplicę krytą słomą.

4) Pieszo do Rzymu i cztery odpusty

Kierowany troską o dobro duchowe pielgrzymów, Wincenty Morawski udał się pieszo do Rzymu. Dnia 26 lutego 1782 roku wyprosił u papieża Piusa VI cztery odpusty dla Studzienicznej (związane m.in. z dniem Zesłania Ducha Świętego oraz wspomnieniami: św. Anny, św. Jana Nepomucena i św. Tekli). Z Rzymu przyniósł także obrazy tych świętych.

• Św. Tekla — patronka pustelników.
• Św. Jan Nepomucen — patron szczerej spowiedzi i dobrej sławy; w źródłach pojawia się myśl, że „prawie każdy” przybywał z intencją spowiedzi.

5) Spowiedź od świtu do zmroku i tysiące pielgrzymów

W zapisach z 1873 roku znajdujemy świadectwo, że księża spowiadali od świtu do zmroku, w największym ścisku i pod gołym niebem. Pielgrzymi przybywali do Matki Bożej Studzieniczańskiej z Mazowsza, Litwy i Białorusi; przybywali też Cyganie. Miejsce stało się schronieniem dla prześladowanych unitów. Na cmentarzu znajduje się symboliczny grób kapłana skazanego na Syberię za pomoc i posługę unitom.

Jeden z księży zanotował, że na odpust Zesłania Ducha Świętego przybyło nawet 20 tysięcy pielgrzymów. Było ich tak wielu, że świeccy przyjmowali intencje mszalne, bo kapłani byli zajęci spowiadaniem.

6) Kościół, kaplica i obraz słynący łaskami

Drewniana kapliczka na wyspie nie była w stanie zaspokoić duchowych potrzeb pielgrzymów. W 1786 roku powstał kościół, a z czasem, gdy niszczał, miejscowa ludność wybudowała obecny kościół parafialny w 1847 roku. Pierwszy ksiądz zamieszkał tu na stałe w 1795 roku. Księża często się zmieniali — za udział w powstaniach narodowych bywali zmuszani do opuszczenia Studzienicznej, a nawet zsyłani na Syberię.

W 1873 roku Studzieniczna stała się parafią. Kościół parafialny nosi tytuł Matki Bożej Szkaplerznej.

Kaplica na wyspie (murowana) została zbudowana w 1872 roku w stylu neoklasycznym, u dołu w formie ośmiokąta, osadzona na 64 dębowych palach. W niej znajduje się obraz Matki Bożej Studzieniczańskiej — wykonany techniką olejną na płótnie przez nieznanego autora, pochodzący z XVIII wieku.

Dokonywało się tu wiele uzdrowień duchowych i fizycznych. Znakiem wdzięczności były wota zawieszane przy obrazie. Wojny, powstania oraz kradzieże sprawiły jednak, że część cenniejszych pamiątek zrabowano.

7) Koronacja papieska i pielgrzym papież

Szczególnym momentem stał się dzień 17 września 1995 roku, kiedy obraz Matki Bożej został ukoronowany koronami papieskimi w obecności Episkopatu, duchowieństwa i wielkiej rzeszy pielgrzymów.

Kolejna data to 9 czerwca 1999 roku. Wtedy do Studzienicznej przybył Papież Jan Paweł II. W dzień wolny od swojej pracy apostolskiej posługiwania przypłynął tu statkiem. Modlił się w kaplicy przy obrazie — jak każdy pielgrzym.

Wydarzenie to upamiętnia pomnik papieża ustawiony na brzegu, na styku jeziora i wyspy: w prawej ręce laska, w lewej różaniec.

8) Studzienka, woda i dąb pamiętający pustelników

Obok kaplicy znajduje się studzienka. Od niej wzięła nazwę miejscowość Studzieniczna oraz pobliskie Jezioro Studzieniczne. W powszechnym przekonaniu pielgrzymów woda z tej studni ma właściwości uzdrawiające, zwłaszcza w przypadku chorób oczu i skóry.

Przy alejce prowadzącej z kościoła do kaplicy na wyspie rośnie stary dąb (około 500 lat) pamiętający obu pustelników — żywy świadek tamtych wydarzeń i znak cierpliwej, cichej trwałości.